نقش داماد تاجیکی در پایتخت و تأثیر فرهنگی آن در تاجیکستان
منوچهر حبیباف و نقش داماد تاجیکی در سریال پایتخت: از انتخاب تصادفی تا محبوبیت در تاجیکستان
در این گزارش با نقش منوچهر حبیباف و تأثیر سریال پایتخت در تاجیکستان آشنا شوید و ارتباط فرهنگی میان ایران و تاجیکستان بررسی میشود.
باقی بازیگران تاجیکی سریال پایتخت در آزمونی شرکت کردند و پس از موفقیت در آن، پذیرفته شدند. منوچهر حبیباف (یا به قول خودش منوچهر حبیبزاده)، که نقش داماد خانواده معمولی را در نقش دولت ایفا میکند، گفته است که از میان چندین ده بازیگر انتخاب شده است. همچنین، ماهپیکر یارآوا، که نقش مادر خانواده تاجیکی را بر عهده دارد، در میان همان بازیگرانی بوده است که در تست سریال پایتخت شرکت کرده بودند. این بازیگرانی، طبق گفته خودشان، اطلاعات زیادی درباره سریال پایتخت نداشتند؛ اما در سینما و سریالهای تاجیکستانی نسبتاً شناخته شدهاند، بهویژه خانم ماهپیکر یارآوا که سابقه چندینساله همکاری با سینمای ایران را دارد.
پاسخ اولیه ما را منوچهر حبیبزاده ارائه داد. زمانی که با او تماس گرفتیم، حدود ساعت 11 شب به وقت تاجیکستان بود. در ابتدا، پیام خود را به زبان فارسی ارسال کردیم و انتظار داشتیم که او بتواند مانند قربان صابر، زبان فارسی را بخواند و پاسخ دهد. اما حبیبزاده پاسخ داد که «ما نمیتوانیم فارسی بخوانیم و اگر میتوانید، صدایی به زبان فارسی بفرستید.» بنابراین، سؤالات را به صورت صوتی برایش فرستادیم. پس از دریافت پاسخهای او و کمی بعد، یارآوا، متوجه شدیم که لهجه تاجیکی در پاسخهایشان بسیار پررنگ است. با این حال، برای اینکه لهجه تاجیکی برای مخاطب ایرانی قابل فهم باشد، ناچار شدیم تغییراتی در ساختار جملات و واژگانشان ایجاد کنیم، چرا که جملات آنها نیازمند درک مطلب و تفسیر دقیق بود.
منوچهر حبیبزاده میگوید: «خوشحالم که تقدیر مرا به سینمای بزرگ ایران وصل کرد. خیلی غیرمنتظره، به این فیلم دعوت شدم و از میان حدود 80 نفر انتخاب شدم.» او توضیح میدهد که درباره سریال پایتخت اطلاع چندانی نداشتند، چون در تلویزیون تاجیکستان پخش نمیشود، اما میدانستند که در میان ایرانیان محبوب است.
در سمت دیگر، ماهپیکر یارآوا اشاره میکند که پس از انتخاب تیم تاجیکی در سریال پایتخت، توجه تاجیکها به این اثر بیشتر شده است: «مردم ما قبلاً پایتخت را نمیشناختند، چون تبلیغات یا پخش آن در تلویزیون تاجیکستان نبود، اما پس از حضور من، آقای قربان صابر، منوچهر حبیبزاده و تهمینه رجبوا در این اثر، کمکم مخاطبان تاجیکستانی به آن علاقهمند شدند.»
منوچهر حبیبزاده همچنین بیان میکند که از زمان آغاز پخش سریال، حدود 3000 کامنت از سراسر مناطق فارسیزبان جهان دریافت کرده است. با این حال، پایتخت در سینما و تلویزیون تاجیکستان یک رویداد مهم محسوب میشود. او میافزاید که جامعه عمومی تاجیکستان، به جز یوسف پیامبر، چندان با سینمای ایران آشنا نیست، اما جامعه هنری این کشور در حال الگوبرداری از سینمای ایران است و تلاش میکند به آن نزدیک شود.
در پاسخ به سؤال ما، حبیبزاده میگوید: «ما از سینمای ایران اطلاع داریم، اما در کل، مردم تاجیکستان شناخت چندانی از سریالهای ایرانی ندارند، به جز فیلمهای موفق ایران که در فستیوالهای جهانی شرکت میکنند. مثلا، چند سال پیش، استاد محسن مخملباف در دوشنبه حضور داشت و آثارش در جشنوارههای ما نشان داده شد. ما سینمای ایران را خیلی دوست داریم و احساس نزدیکی زیادی با آن داریم. کارگردانهایی مانند اصغر فرهادی، شهرام مکری، کیارستمی و مجید مجیدی را میشناسیم و دوست داریم.»
ماهپیکر یارآوا هم از خاطراتش در زمان پخش یوسف پیامبر در تاجیکستان سخن میگوید: «فکر میکنم حدود سال 2000 بود که سریال یوسف پیامبر در تاجیکستان پخش میشد. مردم بیصبرانه تماشایش میکردند و بسیاری از کارشان دست میکشیدند تا سریال را ببینند. این سریال بسیار محبوب بود. علاوه بر آن، بیشتر فیلمهای ایرانی را در جشنوارههای بینالمللی میدیدیم، مانند فیلمی از شهرام مکری که بسیار برایم جالب بود. کار هنرمندان ایرانی مرا شیفته کرد. امیدوارم همکاریهای بیشتری بین ایران و تاجیکستان شکل گیرد. آرزو دارم که سریال پایتخت در تاجیکستان هم پخش شود و مردم این کشور آن را تماشا کنند.»
در پایان، ما با تاجیکها خداحافظی کردیم و در این فکر بودیم که اگر پایتخت شروع یک رابطه جدید باشد، و میان صحنههای تئاتر دوشنبه و سینمای ایران ارتباط برقرار کند، چه بازار مناسبی برای سینماگران ایرانی شکل میگیرد. بازاری که اگر هماهنگ و همسویی در آن برقرار شود، میتواند نتیجهای برد-برد به زبان فارسی باشد.
