کارگردان پایتخت: استفاده اخلاقی و حرفه‌ای از خرس در فصل هفتم با رعایت حقوق حیوانات و روش‌های جهانی

در سکانس خرس در مجموعه «پایتخت»، فرآیند فیلمبرداری به گونه‌ای انجام شد که مشابه روش‌های مرسوم در سراسر جهان باشد. برای نمونه، فیلم‌هایی مانند «از گوربرگشته» یا دیگر آثار مشابه، از قالب و فرمول‌های خاصی بهره می‌برند که ما نیز بر اساس تجربیات جهانی در ساخت این سکانس بهره گرفتیم. هیچ عنصر ساختگی در کار نبود؛ چرا که طبیعی است هر حیوان رفتار و عادات خاص خود را دارد. به ویژه حیواناتی مانند خرس، که آموزش‌پذیر نیستند و رفتار طبیعی خود را دارند، بنابراین باید از تجربیات جهانی بهره‌مند می‌شدیم.

ما یک ماکت ساخته‌ایم که ابعادی کمی بزرگ‌تر از اتوبوس موجود داشت تا بتوانیم چندین دوربین را در آن قرار دهیم و در حین حرکت خرس در کمپ، فیلم‌برداری کنیم. ابتدا این سازه در شیرگاه ساخته شد، اما پس از بررسی‌های لازم، تصمیم گرفتیم به جای آوردن خرس به محل، خودمان به محیط او برویم، چرا که جابه‌جایی و تغییر دما ممکن است به حیوان آسیب برساند و همچنین استرس زیادی برایش ایجاد کند. بنابراین، سازه در اصفهان مجدداً ساخته شد و خرس با احترام و در حضور مسئولان شهرداری و محیط زیست وارد دکور ما شد.

در این مرحله، با استفاده از ۱۲ دوربین، تمامی حرکات و واکنش‌های خرس ضبط شد. برای مثال، برای جذب توجه خرس به سمت کودک، ظرف عسل قرار دادیم یا ماهی‌هایی در مسیرش گذاشتیم تا با بو کردن، واکنش نشان دهد. این فرآیند حدود دو تا سه ساعت طول کشید و پس از آن، حیوان استراحت کرد و کار پایان یافت. پس از آن، تیم جلوه‌های ویژه بصری به سرپرستی امیر ولی خانی، شروع به ساخت بک‌گراند و افزودن عناصر دیجیتال کردند، زیرا تمامی صحنه‌ها در پس‌زمینه سبز ضبط شده بودند.

در ادامه، با استفاده از تجهیزات مخصوص و تکنیک‌های فیلم‌سازی، تصاویر خرس در محیط‌های مختلف جایگزین شد و نهایتاً، با خداحافظی با خرس، این سکانس به پایان رسید. این تجربه برای من شخصاً بسیار نوآورانه و متفاوت بود.

در مرحله بعد، تصاویر ضبط‌شده در ماکت کمپر در اصفهان، با بازیگران اصلی در مشهد تلفیق شد. بازیگران با تن‌پوش‌های خرسی و حضور در صحنه‌هایی که خرس به آن‌ها حمله می‌کرد، ایفای نقش کردند. تن‌پوش خرس ساخته عادل بزدوده بود و پس از افزودن پس‌زمینه‌ها و فوتیج‌ها، تصاویر نهایی به امیر ولی خانی تحویل داده شد تا در بخش جلوه‌های ویژه، پردازش‌های نهایی انجام شود.

سخت‌ترین بخش کار، تدوین و سازماندهی تمامی پلان‌هایی بود که با ۱۲ دوربین در دو مرحله گرفته شده بودند. این تصاویر پراکنده و متنوع، با همکاری خشایار موحدیان، تدوینگر مجموعه، با هم ترکیب شدند تا سکانس خرس به شکل نهایی درآید. در کنار این، موسیقی و صداگذاری‌های حرفه‌ای، به باورپذیری و جذابیت آن افزودند. تمامی این مراحل، با هدایت و مدیریت علیرضا نجف‌زاده، مدیر پروژه، امکان‌پذیر شد.

در مقایسه، فکر می‌کنم این سکانس نسبت به سکانس گراز بهتر از آب درآمده است. هرچند، طراحی و زحمات بیشتری در ساخت آن صرف شده بود، اما حضور گراز در صحنه، تنها در لحظه‌ای که به نقی ضربه می‌زد و او در هوا معلق می‌شد، نقش دراماتیک داشت. در مقابل، خرس بار به شکل قابل توجهی دراماتیک‌تر بود، چرا که در بالای سر بازیگران ظاهر می‌شد و این کار بسیار دشواری بود. صاحب حیوان هم پیش‌بینی کرده بود که باید در هر نقطه‌ای که لازم است، مکث کند و عسل یا دیگر خوراکی‌ها را قرار دهیم تا واکنش‌های طبیعی حیوان را ثبت کنیم. تمام این تجربیات در صحنه خرس، به صورت کامل و حرفه‌ای اجرا شد و نتیجه نهایی، یک صحنه بی‌نظیر و تاثیرگذار بود.