ایران سرزمینی متفاوت با فرهنگ، هنر و زیباییهای بینظیر
ایران، سرزمین متفاوتی که رسانهها تصویر آن را نادرست نشان میدهند: سفرنامهنویس ترک از فرهنگ، زبان و زیباییهای بینظیر کشورمان
سفرنامهنویس ترک ایران را سرزمینی متفاوت، پر از فرهنگ، هنر و زیباییهای بینظیر توصیف کرد و از آداب و رسوم، زبان و تنوع اقوام آن گفت.
برنا خورشید، سفرنامهنویس و محقق فرهنگ از ترکیه، که طی سه سال اقامت و سفر در ایران تجربههای عمیقی در زمینه فرهنگ این سرزمین کسب کرده است، در تحلیلی روایی از مشاهدات خود، ایران را «دنیایی متفاوت» توصیف کرد؛ دنیایی که با کلیشههای رایج رسانهای فاصلهای معنادار دارد.
پایان یک تصویرسازی رسانهای
خورشید در گفتوگو با خبرنگار میراث آریا درباره نخستین برخورد خود با جامعه ایرانی گفت: ورود من به ایران نقطه پایانی بر سالها تصوری بود که رسانهها و فضای اینترنت از این کشور ساخته بودند.
او افزود: ایران اصلاً شبیه تصویری که ما از خاورمیانه داریم نیست. مردم بسیار مدنی، آرام، مهربان و بافرهنگ هستند. حتی در کوچکترین روستاها، وقتی متوجه میشوند تو خارجی هستی، با احترام کامل رفتار میکنند. ایران تنها کشوری بود که در آن احساس غریبه بودن نکردم.
این جهانگرد ترک با تأکید بر نقش مردم در شکلگیری تصویر واقعی ایران تصریح کرد: مهماننوازی ایرانیان تنها شعار نیست، بلکه واقعیتی است که در زندگی جاری است.
فارسی؛ زبانِ شیفتگی
خورشید که تحصیلات دانشگاهی خود را در رشته ادبیات فارسی ادامه داده است، درباره ارتباطش با زبان فارسی گفت: وقتی ادبیات فارسی را برای تحصیل انتخاب کردم، شیفته این زبان شدم. زبان فارسی را زیباترین زبان دنیا میدانم و با افتخار به آن سخن میگویم و متونش را میخوانم.
او با اشاره به علاقهمندی بخشی از جامعه ترکیه به فرهنگ و زبان فارسی افزود: در ترکیه نیز علاقهمندان جدی به زبان فارسی وجود دارند و این ظرفیت میتواند در تقویت پیوندهای فرهنگی میان دو کشور مؤثر باشد.
ایران؛ تنوع فرهنگی در یک سرزمین
خورشید در روایت سفرهای خود به استانها و اقوام مختلف ایران، از تجربیات چندلایه سخن گفت و تأکید کرد: در کنار ترکمنها، حس نزدیکی عمیقی داشتم. ریشههای مشترک در رفتار و نگاه مردم قابل مشاهده بود.
او خراسان جنوبی را «مرموز و متفاوت» توصیف کرد و گفت: گویی وارد جهانی دیگر شدهام.
خورشید درباره بلوچستان نیز اظهار داشت: در یک روستا دیدم که همه چیز در اختیار زنان بود. این تضادهای فرهنگی برایم بسیار جالب و قابل تأمل بودند.
به گفته او، خوزستان و جنوب ایران، به ویژه جزیره قشم، نمونهای از درهمتنیدگی فرهنگها است: خون گرم بودن مردم جنوب بینظیر است. ایران کشوری است که هر بار میبینی، انگار برای اولین بار است.
تعارف؛ پیچیدهترین رفتار اجتماعی
این پژوهشگر فرهنگ درباره یکی از ویژگیهای رفتاری ایرانیان گفت: تعارف برای ما ترکها بسیار عجیب است؛ هم زیبا و هم گاهی گیجکننده. نمیدانی دعوت واقعی است یا تعارف. اما همین ویژگی، یکی از پیچیدهترین و در عین حال زیباترین رفتارهای اجتماعی ایرانیها است.
تجربه آیینها؛ از محرم تا زار
خورشید با اشاره به حضورش در آیینهای متنوع ایرانی، اظهار کرد: در مراسم ماه محرم، آیینهای زرتشتی، صابئین مندایی و زار در جنوب شرکت کردم. هرکدام دریچهای تازه به فرهنگ ایران برایم گشود.
او این تنوع آیینی را نشانهای از «عمق تاریخی و تکثر فرهنگی» ایران دانست و افزود: ایران را باید از خلال آیینهایش شناخت.
حفظ سنت در برابر شتاب مدرنیته
این سفرنامهنویس ترک با مقایسه سبک زندگی در ایران و ترکیه گفت: ایرانیها فرهنگ خود را با جدیت حفظ کردهاند. در ترکیه به سمت غربگرایی رفتهایم و بخشی از سنتهایمان را از دست دادهایم، اما در ایران هنوز میتوان لباسهای محلی را در شهرها دید. فرهنگ در زندگی روزمره جاری است.
ذائقه ایرانی؛ از تهچین تا قیمهنثار
خورشید درباره تجربه آشپزی ایرانی خود گفت: حالا بیشتر غذاهای ایرانی را میپزم. قورمهسبزی را ابتدا دوست نداشتم، اما تهچین و قیمهنثار را عاشقانه دوست دارم. حتی دیگر غذاهای ترکی نمیپزم؛ غذاهای ایرانی بخشی از زندگی من شدهاند.
شوشتر؛ شگفتی کمتر شناختهشده
او در میان آثار تاریخی ایران، «سازههای آبی شوشتر» را شگفتانگیزترین مکان دانست و گفت: آنجا یکی از مهمترین تجربیات تاریخی من بود. عجیب است که چنین اثر مهمی کمتر شناخته شده است.
اصفهان و شکوه صفوی
خورشید معماری دوره صفوی را الهامبخشترین دوره تاریخی برای خود دانست و گفت: در اصفهان، هرجا معماری صفوی میدیدم، مینشستم و تماشا میکردم. اصفهان شهری است که باید با چشمهای باز و قلبی آرام دید.
کوروش؛ نماد انسانیت
او همچنین با اشاره به تأثیر تاریخ ایران بر نگاه شخصیاش، اظهار کرد: کوروش بزرگ برای من شخصیتی الهامبخش است. او را نماد انسانیت و عدالت میدانم.
ظرفیتهای گردشگری ایران برای بازار ترکیه
خورشید با تأکید بر نزدیکی فرهنگی میان دو ملت ایران و ترکیه، گفت: بسیاری از مناطق ایران هنوز برای ترکها ناشناخته است. اگر این ظرفیتها به درستی معرفی شوند، گردشگران زیادی از ترکیه جذب خواهند شد.
او صنایع دستی ایران را «پیشرفته و متنوع» خواند و افزود: ترمه برای من جذابترین است، به خاطر ظرافت و ابریشمش. مسکاری و قلمکار نیز به دلیل رنگهای طبیعیشان ارزشمندند. ایران کشوری است که هنر در رگهایش جریان دارد.
توصیه به گردشگران ترک
این پژوهشگر فرهنگ در پایان، توصیه کرد: قبل از سفر به ایران، کمی درباره تاریخ و فرهنگ آن مطالعه کنید. اگر بدون شناخت بیایید، بسیاری چیزها را از دست میدهید. ایران را باید با گذشتهاش شناخت.
