رز شریفی درباره نقش دختر افغان در «زنده شور»: تلاش برای انتقال واقعیت‌های مهاجران و سختی‌های بازی در لباس محلی

ریحانه اسکندری: چهل و چهارمین جشنواره فیلم فجر در بهمن ماه ۱۴۰۴ به پایان رسید، دوره‌ای که برای سینمای ایران با تغییرات چشمگیر و چالش‌های متنوع همراه بود. این رویداد که به عنوان یکی از مهم‌ترین فرصت‌های عرضه تولیدات سالانه سینمای کشور شناخته می‌شود، امسال تحت مدیریت منوچهر شاهسواری شاهد تحولات قابل توجهی در فرآیند برگزاری و انتخاب آثار بود. با حذف هیئت انتخاب و انتقال تصمیم‌گیری مستقیم به دبیر جشنواره و مشاوران وی، تعداد فیلم‌های راه یافته به بخش سودای سیمرغ به ۳۱ اثر رسید. علاوه بر این، حضور ۱۳ فیلم ساخته شده توسط کارگردانان تازه‌کار نشان از حضور نسل نوین و استعدادهای جدید در سینمای ایران داشت.

مراسم اختتامیه در شب ۲۲ بهمن ماه در تالار وحدت برگزار شد و جمعی از مقامات و هنرمندان برجسته در آن حضور یافتند. در این مراسم، فیلم‌های «سرزمین فرشته‌ها» و «زنده شور» با کسب ۵ سیمرغ بلورین، موفقیت‌های چشمگیری کسب کردند.

مروری کلی بر جشنواره چهل و چهارم

در چهل و چهارمین دوره جشنواره، این رویداد در شرایطی برگزار شد که فضای آن تحت تأثیر تحولات سیاسی و اجتماعی ماه‌های منتهی به انقلاب اسلامی قرار داشت. مدیریت جدید سعی کرد با ایجاد فضایی همدلانه، هنرمندان را مجدداً به همراهی با جشنواره ترغیب کند. هرچند حاشیه‌هایی مانند انصراف برخی از برندگان و عدم حضور آنان در مراسم اختتامیه همچنان از چالش‌های اصلی دبیرخانه محسوب می‌شد، اما در مجموع، بیش از پنج میلیون نفر به صورت حضوری و آنلاین جشنواره را دنبال کردند که این امر نشان‌دهنده استمرار ارتباط قوی میان مردم و سینمای ملی ایران است.

در این دوره، توجه زیادی به موضوعات اجتماعی، جنایی و دفاع مقدس معطوف شد و فیلم‌هایی مانند «اردوبهشت»، «اسکورت»، «نیم شب» و «زنده شور» مورد توجه منتقدان قرار گرفتند.

تصویری از فیلم «زنده شور»

تمرکز جنجالی بر «زنده شور»

فیلم سینمایی «زنده شور» به کارگردانی کاظم دانشی یکی از آثار شاخص و جنجالی جشنواره امسال بود. دانشی که پیش از این با فیلم «علف زار» نشان داده بود توانایی در خلق داستان‌هایی با محوریت مسائل حقوقی و قضایی، این بار به موضوعات عمیق‌تری مانند عدالت، قصاص و جنبه‌های اخلاقی بخشش پرداخته است.

این اثر اجتماعی-جنایی داستانی پرتنش است که وقایع چند ساعت پایانی زندگی چند محکوم به اعدام را روایت می‌کند. ساختار زمانی محدود فیلم، در هر لحظه بین زندگی و مرگ شخصیت‌ها فاصله‌ای ظریف برقرار می‌کند و تماشاگر را در وضعیتی احساسی و اخلاقی قرار می‌دهد.

قصه‌ها و کاراکترها

در این فیلم، چند داستان کوتاه مرتبط حول محور شخصیت «مرتضی زند» شکل می‌گیرد که نقش آن را بهرام افشاری ایفا می‌کند. مرتضی زند، که در نقش نماینده دادستان ظاهر می‌شود، با تضاد درونی میان وظایف قانونی و احساسات انسانی خود دست و پنجه نرم می‌کند، و این کشمکش به جذابیت اثر افزوده است.

هر یک از پرونده‌های مربوط به پنج محکوم نیز به صورت جداگانه در عمق داستان جای گرفته‌اند:

• امیر (با بازی امیر جعفری): مردی که در شب پایانی زندگی‌اش، تقاضای پیتزا می‌کند.
• شایان فردی است که پس از وقوع بحران خانوادگی، اقدام به قتل والدین خود کرده است.
• پدرام: فردی که به دلیل شک و حسادت همسرش را به قتل رسانده است.
• عبدالله (با بازی حامد بهداد): فردی که خودرو را دزدیده و در نتیجه صاحب آن را به قتل رسانده است.
• سجاد پوریان، جوانی است که در دفاع از دختری، سه مرد افغانستانی را به قتل رسانده است.

دیدگاه‌ها و ارزیابی‌ها

نظرات منتقدان درباره فیلم «زنده شور» بسیار متنوع بود. برخی ساختار داستان و دکوپاژ دقیق آن را ستودند و آن را نمونه‌ای موفق در ترکیب سینمای اجتماعی و تجاری دانستند، که توانسته فشار روانی و فضای زندان را به خوبی القا کند. در مقابل، تعدادی از منتقدان به ضعف‌هایی در قسمت پایانی فیلم اشاره کردند، از جمله طولانی بودن برخی دیالوگ‌ها و ابهام در ساختار ضدقهرمان. با وجود این تفاوت نظرات، اکثریت قریب به اتفاق منتقدان بر بازی بی‌نظیر بازیگران، به ویژه بهرام افشاری، تأکید داشتند و آن را نقطه قوت فیلم دانستند.

دستاوردهای «زنده شور»

این فیلم با کسب نامزدی در یازده بخش و دریافت پنج سیمرغ بلورین یکی از موفق‌ترین آثار جشنواره به شمار می‌آمد. کاظم دانشی در نشست خبری خود بر اهمیت استفاده از سینما به عنوان وسیله‌ای برای بیان اعتراضات اجتماعی تأکید کرد و با تحریم جشنواره مخالفت نمود.

کاظم دانشی در کنفرانس مطبوعاتی فیلم «زنده شور» حضور یافت.

جنبه‌های هنری و فنی

یکی از نکات برجسته فیلم، موسیقی اثر کارن همایونفر بود که با ترکیب سازهای زهی، فضایی دراماتیک ایجاد کرد. علاوه بر این، فیلمبرداری هادی بهروز و تدوین خشایار موحدیان نیز از جنبه‌های قابل تحسین محسوب می‌شوند. همچنین، مارال فرجاد با نقش مکمل خود موفق شد سیمرغ بلورین را به دست آورد.

رز شریفی؛ مقابله با نقش‌آفرینی در قالب یک دختر افغان

رز شریفی، که در این فیلم نقش دختر افغان قربانی را ایفا می‌کند، اولین تجربه سینمایی خود را پشت سر گذاشته است و برای نقش‌آفرینی در این فیلم تحقیقات زیادی انجام داده است. وی در مورد فرآیند آماده‌سازی خود گفت: «برای بازی در این نقش با افراد واقعی افغان تماس گرفتم و سعی کردم با پوشیدن لباس محلی و گفتگو با آن‌ها، احساسات واقعی‌شان را درک کنم.»

رز شریفی در ادامه به سخت‌گیری‌های کاظم دانشی و تاثیر آن‌ها بر کیفیت بازیگری‌اش اشاره کرد و گفت: «تمرین‌های مکرر و بهره‌گیری از مشاوران لهجه نقش مهمی در بهتر اجرا شدن نقش من داشتند.» در پایان، شریفی با ابراز همدردی با خانواده‌های داغ‌دیده در حوادث اخیر کشور، از این فرصت بهره‌مند شد.