تاریخ ایران در زمان یوسف، مادها و کوروش
تاریخ ایران در زمان یوزارسیف (علیهالسلام): حکمرانی مادها و پادشاهی کوروش کبیر
تاریخ ایران در زمان یوسف و مادها، حکمرانی کوروش و تمدن باستانی ایران را بررسی کنید.
ممکن است دیدن تاریخ از زوایای متفاوت، ما را بهتر با مفاهیم و مطالبی که قبلاً در کتابهای درسی مطالعه کردهایم، آشنا کند. آیا تا به حال فکر کردهاید که در زمان حضرت یوسف (علیه السلام)، حکومت ایران چگونه بوده است؟
بر اساس گزارش فرادید، تماشای فیلمها و سریالهای تاریخی سوالاتی در ذهن تماشاگران ایجاد میکند که نیازمند کاوش در عمق تاریخ است تا پاسخ آنها پیدا شود. یکی از سریالهای برجسته ساخته شده در ایران، سریال «یوسف پیامبر (علیه السلام)» است.
حضرت یوسف (علیه السلام) با اراده الهی از ته چاه به مقام عزت در مصر رسید. یکی از سوالات رایج درباره این دوره تاریخی این است که ایران در زمان حضرت یوسف (علیه السلام) چه وضعیتی داشت؟ پادشاه ایران چه کسی بود و سیاست و حکومت در آن زمان چگونه اداره میشد؟
در زمان حضرت یوسف (علیه السلام)، حاکم ایران چه کسی بود؟
حضرت یوسف (علیه السلام) در سال 3556 پس از هبوط حضرت آدم به دنیا آمد. در سال 3570 به چاه افکنده شد و در سال 3579 به زندان افتاد. سپس در سال 3586 از زندان آزاد شد و در سال 3587 به مقام عزیز مصر رسید. ایشان در سال 3666 وفات یافتند.
کوروش در سال 3668 بر تخت پادشاهی نشست. بر این اساس، در زمان آن حضرت، پادشاهان ماد در ایران حکومت میکردند، اما دقیقا مشخص نیست که کدام یک از آنها همزمان با هم حکومت میکردند.
کوروش کبیر چه کسی در تاریخ ایران است؟
بدین منظور باید توجه داشت که نام «کورش» به چند تن از شخصیتهای برجسته ایران اطلاق میشود. نخستین کورش پسر کمبوجیه است، که خودش فرزند کمبوجیه و نوه چیش پش است. این کورش دارای پسری به نام چیش پش بود، و چیش پش نیز پسرش را کورش نامید. در ادامه، از این کورش، پسر دیگری به نام کمبوجیه به دنیا آمد و پس از آن، از این کمبوجیه، فردی به نام کورش متولد شد که همان کورش معروف است.
این فرد را «کورش بزرگ» مینامند و او پسر خود را کمبوجیه نام نهاد. کورش بزرگ در شهر اکباتان زاده شد و در همانجا پرورش یافت. اکباتان که در زمان او هگمتانه نام داشت، امروزه با نام همدان شناخته میشود. در زمان پادشاهی مادها، اکباتان پایتخت بود، اما هنگامی که کورش بزرگ قدرت را به دست گرفت، دولت ماد را منحل کرد و پاسارگاد را به عنوان پایتخت خود برگزید. پاسارگاد نخستین پایتخت امپراتوری پارس بود و آرامگاه کورش در همین شهر قرار دارد.
پیروزیهای مادها در برابر کوروش
کوروش بزرگ یکی از چهرههای برجسته و بینظیر تاریخ ایران است و به عنوان بنیانگذار بزرگترین امپراتوری و قدرت سیاسی در جهان باستان شناخته میشود. او اولین شاهنشاهی عظیم تاریخ را در حدود شش قرن قبل از میلاد مسیح تأسیس کرد، زمانی که دو قوم ماد و پارس را متحد ساخت. امپراتوری او در ادامه، گسترهای حیرتانگیز پیدا کرد و از هند تا دریای مدیترانه را در بر گرفت. این امپراتوری بیش از دو قرن، تا زمان تسلط اسکندر مقدونی، در دنیای باستان دوام آورد. (کوروش کبیر، هنر رهبری و جنگ، صفحه 14).
مادرها چه کسانی بودند؟
مادها گروهی از چادرنشینان بودند که در هزاره دوم قبل از میلاد از مرزهای شمالشرقی و شمالغربی وارد سرزمین ایران شدند. در اواخر قرن هشتم قبل از میلاد، مادها در مناطق غربی ایران متحد شدند تا در برابر حمله آشوریان مقاومت کنند. آنها طی جنگهایی که حدود صد سال طول کشید، موفق شدند آشوریان را شکست دهند و حکومتی را بنیان نهادند که مدتها بر ایران حکمرانی کرد، اما در نهایت در مقابل قدرت کوروش بزرگ شکست خوردند.
پادشاهان ماد چه کسانی بودند؟
ایران در زمان حضرت یوسف (علیه السلام) چه وضعیتی داشت، بر اساس گفتههای هرودوت، تاریخدان یونانی، سلسله مادها که حدود 150 سال بر ایران حکمرانی کردند، شامل چهار پادشاه بود:
دیاکو، بنیانگذار حکومت مادها، هگمتانه را به عنوان پایتخت خود برگزید و پایههای دولت ماد را بنا نهاد.
فرورتیش، دومین پادشاه ماد، به مدت 22 سال حکمرانی کرد و علیرغم دیدن سرنوشت اسارت پدرش، راه او را ادامه داد و با آشوریان جنگید، هرچند در این جنگ شکست خورد. او قبایل ماد را متحد ساخت و کشوری مستقل ایجاد کرد.
هووخشتره، سومین و قدرتمندترین پادشاه ماد، و اولین پادشاه در دوران باستان، به مدت 40 سال سلطنت کرد و سلطنتی گسترده در ایران برقرار ساخت. او ایران را به یکی از قدرتهای بزرگ جهانی تبدیل کرد و میتوان او را بنیانگذار واقعی دولت ماد و معمار امپراتوری ایرانیان باستان دانست.
ایشتوویگو، آخرین پادشاه ماد، از سال 585 تا 550 قبل از میلاد فرمانروایی کرد و پس از سقوط هگمتانه، استقلال ماد به پایان رسید.
درگیری بین آشور و ماد
در قرن هشتم قبل از میلاد، آشوریان حملات متعددی علیه مادها انجام دادند، اما موفق نشدند قدرت آنها را نابود کنند. بیشتر این حملات جنبه غارتگری داشت و نتوانستند بر مقاومت و قدرت مادها غلبه کنند. در واقع، ساخت دژهای مستحکم و دیوارکشیهای متعدد نقش مهمی در جلوگیری از تسلط دشمن بر آنها ایفا میکرد.
تمدن مادها
تمدن ماد نقش مهمی در شکلگیری پایههای مدنیت ایفا کرده است. پارسیها به جای استفاده از لوحهای گلی، از کاغذ پوستی و قلم برای نوشتن بهره میبردند و در ساخت ساختمانها، ستونهای فراوانی به کار میگرفتند که این هنر را مدیون تمدن ماد بودند. بسیاری از قوانین اخلاقی و باورهای مذهبی پارسیها نیز از فرهنگ مادها الهام گرفته شده است. از نظر معماری، دوره مادها زمینهساز ساخت بناهای بزرگی مانند تخت جمشید بود و تأثیر قابل توجهی بر توسعه معماری در این منطقه داشت.
هگمتانه
هگمتانه به عنوان پایتخت پادشاهی ماد و همچنین محل اقامت تابستانی هخامنشیان شناخته میشد. بر اساس گفتههای هرودوت، دیاکو در انتهای قرن هشتم قبل از میلاد هگمتانه را به عنوان مرکز حکومتی مادها برگزید. هرودوت این شهر را با مجموعهای شاهانه شامل قصر، خزانهداری و اقامتگاه نظامی توصیف میکند که بر روی تپهای مرتفع ساخته شده بودند. او همچنین اشاره میکند که این مجموعه در میان هفت دیوار متحدالمرکز قرار داشت، که هر دیوار داخلی بلندتر از دیوار خارجی بود.
رپورتاژ آگهی مؤثر چه ویژگیهایی دارد و چگونه میتواند به بهبود سئو پایدار کمک کند؟ مشاهده
مهدهای مادران در ایران
در پایان سده هشتم و آغاز سده هفتم قبل از میلاد، قوم ماد در مناطق غربی ایران حکومت میکردند. این سلسله نخستین حکومتی بود که به شیوه پادشاهی و از نژاد آریاییها تشکیل شده بود.
علیرضا مرادی بیستونی، معاون میراث فرهنگی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان کرمانشاه، در گفتگو با ایسنا درباره این موضوع گفت: اولین اشاره به قوم ماد در یک کتیبه مربوط به سال 837 قبل از میلاد است که در آن منطقه مادها کوههای کردستان و کرمانشاهان ذکر شده است.
او افزود: این قوم که از نژاد آریایی بودند، پس از ناکامی در تصرف دولت مقتدر آرارات، سرزمینهای امروزی آذربایجان، کردستان و کرمانشاهان را تصاحب کردند. این پیروزیها سبب نگرانی کشورهای همجوار شد، به همین دلیل دولت آشور به مادها حمله کرد و پس از تحمل خسارتهای سنگین، در سال 838 قبل از میلاد، مادها تابعیت دولت آشور را پذیرفتند.
این باستانشناس اهل کرمانشاه همچنین اظهار داشت: در زمان مادها، کرمانشاه یکی از ایالتهای غربی آن امپراتوری بود و در دوران کیاکسار، جزو ساتراپنشین (استانداری) دهم محسوب میشد که در منابع به آن بیتهامبان اشاره شده است.
مرادی بیستونی در پایان تصریح کرد: در سال 550 قبل از میلاد، حکومت مادها با به قدرت رسیدن کورش، پادشاه پارس، پس از 158 سال پایان یافت و مادها و پارسها متحد شدند. همچنین، در بازه زمانی 727 تا 715 قبل از میلاد، یکی از سران ماد به نام دیائوکو با مخالفت با سارگن، به آشور لشکرکشی کرد، اما به دلیل برتری نیروهای سارگن، شکست خورد.
آثار باقیمانده از مادها
معاون میراث فرهنگی استان کرمانشاه با اشاره به آثار باقیمانده از دوران مادها در این منطقه، گفت: گوردخمهها یکی از مهمترین و شاخصترین یادگارهای آن دوران در استان محسوب میشوند. وی در خصوص گوردخمههای مادی توضیح داد که روش تدفین در ایران باستان بر اساس باورهای دینی هر دوره متفاوت بوده است. در برخی موارد، جسد فرد در نزدیکی محل سکونت او، مثلاً در کف غار یا داخل خانه، دفن میشد و در موارد دیگر، در صخرهها قرار میگرفت. همچنین، در برهههایی، جسد در زمین دفن میشد و استفاده از تابوتهای سنگی، سفالین یا خمرههای بزرگ رایج بود. مرادی بیستونی افزود که گوردخمهها آرامگاههای سنتی هستند که از سنگ ساخته شده و در دل کوهها تراشیده میشوند.
این باستانشناس کرمانشاهی درباره گوردخمههای مادی در استان، به گوردخمه بیستون اشاره کرد که در شهر بیستون و در محوطه آثار باستانی، بالای مجسمه هرکول قرار دارد. ابعاد این گوردخمه شامل عمق ۵۷ سانتیمتر، دهانه پایین به قطر ۱۰۰ سانتیمتر، دهانه بالا ۸۵ سانتیمتر، و گودی کف ۱۰ سانتیمتر است. بلندترین نقطه سقف آن ۷۵ سانتیمتر ارتفاع دارد و دهانه آن به سمت شرق است، و این گوردخمه از کوچکترین نمونههای استان محسوب میشود.
وی همچنین گوردخمه دیره (شلین) را دیگر اثر مهم دوران مادها در منطقه دیار سنگ و آب معرفی کرد که در کنار جاده سرپل ذهاب به گیلانغرب، در منطقه دیره قرار دارد. مشخصات این دخمه شامل طول ۶.۵۰ متر، عمق ۳.۲ متر و ارتفاع ۲.۱۵ متر است. این گوردخمه بزرگ و در عین حال سادهسازی شده است و دهانه آن رو به سمت شمال است.
مرادی بیستونی در پایان، از دیگر آثار دوران ماد در استان، مانند گوردخمههای دربند صحنه، نیایشگاههای مادی در محوطه بیستون و سنگ مذبح روانسر نام برد.